A mund ta zgjidhë plotësisht shahun një ditë një Superinteligjencë Artificiale (ASI)? Përgjigjja varet nga ajo që nënkuptojmë me “zgjidhje” të lojës.
Një ASI do të ishte në gjendje të arrinte një nivel praktikisht të përsosur loje, duke tejkaluar ndjeshëm aftësitë e njerëzve dhe të sistemeve aktuale të inteligjencës artificiale. Megjithatë, zgjidhja e shahut në kuptimin strikt matematikor do të kërkonte përballimin e një prej problemeve më të mëdha llogaritëse të njohura.
Lojë perfekte, pa gabime
Në aspektin praktik, një ASI do të mund ta luante shahun në mënyrë pothuajse të përsosur. Edhe motorët modernë të shahut, si Stockfish, kanë arritur nivele që tejkalojnë shumë kapacitetet njerëzore.
Një sistem superinteligjent do të mund të analizonte pozicione dhe variante në një shkallë shumë më të lartë, duke identifikuar dobësitë e kundërshtarit dhe duke shfrytëzuar edhe devijimet më të vogla nga loja optimale.
Por të luash shah në mënyrë perfekte nuk është e njëjta gjë me ta zgjidhësh matematikisht shahun.
Çfarë do të thotë të “zgjidhësh” shahun?
Një zgjidhje e plotë do të kërkonte përcaktimin matematikor të rezultatit të lojës që nga pozicioni fillestar: nëse me lojë perfekte fitorja i takon të bardhave, të zinjve apo loja përfundon gjithmonë në barazim.
Problemi kryesor është numri gjigant i mundësive.
Numri i varianteve të mundshme të lojërave të shahut vlerësohet në rreth 10¹²⁰, i njohur si “Shannon number”. Për krahasim, numri i atomeve në universin e vëzhgueshëm vlerësohet rreth 10⁸⁰.
Edhe numri i pozicioneve të ndryshme ligjore në shah është jashtëzakonisht i madh dhe vlerësohet në rendin e 10⁴⁰–10⁴⁵.
Kjo e bën një analizë të plotë me forcë brutale jashtëzakonisht të vështirë, edhe për sistemet më të fuqishme kompjuterike.
Ku jemi sot?
Komuniteti i informatikës ka arritur të zgjidhë plotësisht pozicionet e shahut me deri në shtatë figura në tabelë, përmes të ashtuquajturave endgame tablebases.
Por kalimi nga shtatë figura në pozicione me më shumë figura e rrit në mënyrë dramatike kompleksitetin llogaritës. Për një pozicion fillestar me të gjitha 32 figurat, problemi bëhet në një tjetër shkallë.
A mund ta anashkalojë ASI këtë pengesë?
Një Superinteligjencë Artificiale nuk do të ishte thjesht një kompjuter më i shpejtë. Në teori, ajo mund të zhvillonte metoda krejtësisht të reja për të kuptuar strukturën matematikore të shahut.
Një mundësi do të ishte gjetja e modeleve ose rregullsive që do të lejonin kompresimin e hapësirës së lojës, duke shmangur nevojën për të analizuar çdo pozicion individual.
Një tjetër mundësi e diskutuar është kombinimi i inteligjencës artificiale me teknologji të avancuara të llogaritjes, përfshirë kompjuterët kuantikë. Megjithatë, kjo mbetet një çështje teorike dhe nuk ka sot një metodë të njohur që garanton zgjidhjen e plotë të shahut përmes tyre.
A është shahu një ditë i destinuar të zgjidhet?
Në parim, po. Shahu është një lojë e fundme, me informacion të plotë dhe pa element rastësie, ndaj ekziston një rezultat matematikisht i përcaktuar për lojën perfekte.
Por fakti që një zgjidhje ekziston teorikisht nuk do të thotë se është e realizueshme praktikisht me teknologjinë aktuale.
Një ASI mund ta çojë lojën në një nivel ku përballja me njerëzit të bëhet praktikisht e pakuptimtë. Por të luash në mënyrë perfekte dhe të provosh matematikisht rezultatin e çdo mundësie të shahut janë dy probleme krejtësisht të ndryshme.
Dhe pikërisht këtu qëndron një nga kufijtë më interesantë mes inteligjencës artificiale, matematikës dhe fuqisë llogaritëse.
